भारतात अनेक बँका आहेत, त्यापैकी काही सरकारी आहेत आणि काही खाजगी आहेत. काही बँका काही वेळा काही कारणाने बंद होतात, त्यामुळे ग्राहकांचे पैसे बुडतात. अलीकडेच, रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाचे (आरबीआय) गव्हर्नर शक्तीकांत दास म्हणाले की, देशात अशा तीन बँका आहेत ज्या कधीही बंद होऊ शकत नाहीत.
रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाने (RBI) नुकतेच जाहीर केले आहे की, देशात अशा तीन बँका आहेत ज्या कधीही बुडू शकत नाहीत. त्या बँका खालीलप्रमाणे आहे.
स्टेट बँक ऑफ इंडिया (SBI)
आयसीआयसीआय बँक (ICICI)
एचडीएफसी बँक (HDFC)
आरबीआयचा हा दावा देशातील करोडो लोकांना मोठा दिलासा देणारा आहे. यावरून या बँकांमध्ये जमा झालेला पैसा एखाद्या किल्ल्यासारखा सुरक्षित असल्याचे दिसून येते..
बँका जोखीम जवळही येऊ देत नाहीत..
कमी एनपीए (NPA)
NPA म्हणजे “नॉन – परफॉर्मिंग ॲसेट”. NPA हे कर्ज आहे ज्याची परतफेड ग्राहक वेळेवर करू शकत नाही. एनपीए जितका कमी तितकी बँक सुरक्षित..
या तिन्ही बँकांचा एनपीए (NPA) खूपच कमी आहे. SBI चा NPA 0.67%, ICICI बँकेचा NPA 2.83% आणि HDFC बँकेचा NPA 2.37% आहे.
सुरक्षित गुंतवणूक..
या बँकांची बहुतांश गुंतवणूक सुरक्षित पर्यायांमध्ये आहे. याचा अर्थ या बँकांमध्ये गुंतवणुकीतील जोखीम खूपच कमी आहे.
SBI च्या 62.94% गुंतवणुकी हेल्ड टू मॅच्युरिटी (HTM) श्रेणीमध्ये दिले जातात. हे अशा प्रकारचे पर्याय आहेत, ज्यामध्ये जमा केलेल्या पैशाची परिपक्वता तारीख दिली जाते. हे पर्याय बँकेला 6.51 टक्के परतावा देतात..
मजबूत आर्थिक स्थिती..
या बँकांकडे पुरेसे भांडवल, तरलता आणि व्यवस्थापन कौशल्ये आहेत. याचा अर्थ या बँकांमध्ये कोणत्याही आर्थिक संकटाचा सामना करण्याची क्षमता आहे.
SBI कडे अंदाजे 55,16,979 कोटी रुपयांची एकूण मालमत्ता आहे, आणि बँकेचा एकूण कर्ज पोर्टफोलिओ 32,69,242 कोटी रुपये आहे. एकूण 44,23,778 कोटी रुपये ग्राहकांनी बँकेत जमा केले आहेत.
या बँकांच्या ताकदीवरून भारतीय बँकिंग व्यवस्था सुरक्षित असल्याचे स्पष्ट होते..
या बँकांची काय आहे खासियत ?
या बँकांची काही खास वैशिष्ट्ये आहेत जी त्यांना कधीही बुडण्यापासून वाचवतात.
मजबूत मालमत्ता आधार : या बँकांकडे कर्जापेक्षा खूप जास्त मालमत्ता आहे. म्हणजे कितीही कर्ज बुडले तरी बँकेचे कोणतेही नुकसान होणार नाही.
कमी NPA : या बँकांचे NPA (नॉन-परफॉर्मिंग ॲसेट) खूप कमी आहे. याचा अर्थ या बँकांकडे बुडीत कर्जे खूपच कमी आहेत.
सुरक्षित गुंतवणूक : या बँकांची बहुतांश गुंतवणूक सुरक्षित पर्यायांमध्ये असते. याचा अर्थ त्यांच्या गुंतवणुकीतील जोखीम खूपच कमी आहे.
मजबूत आर्थिक स्थिती : या बँकांची आर्थिक स्थिती अतिशय मजबूत आहे. त्यांच्याकडे पुरेसे भांडवल आणि तरलता आहे.
या बँकांना सरकारही वाचवते..
या बँका बुडाल्याने देशाच्या अर्थव्यवस्थेला मोठा फटका बसू शकतो. त्यामुळे सरकारही या बँकांना वाचवण्यासाठी सर्वतोपरी प्रयत्न करत आहे.
कोणत्याही कारणाने या बँकांची आर्थिक स्थिती बिघडल्यास सरकार त्यांना आर्थिक मदत देऊन वाचवू शकते. याशिवाय सरकार या बँकांसाठी ठेव हमी योजना (DICGC) देखील चालवते. या योजनेअंतर्गत ठेवीदारांच्या 5 लाख रुपयांपर्यंतच्या ठेवींवर सरकार हमी देते..
या बँकांव्यतिरिक्त, आरबीआयने इतर 12 बँकांनाही MSB दर्जा दिला आहे. त्या खाली दिलेल्या बँका आहेत :-
एचडीएफसी बँक
आयसीआयसीआय बँक
ॲक्सिस बँक
कोटक महिंद्रा बँक
युनियन बँक ऑफ इंडिया
बँक ऑफ महाराष्ट्र
इंडियन ओव्हरसीज बँक
बँक ऑफ बडोदा
पंजाब आणि सिंध बँक
कॅनरा बँक
इंडियन बँक
अलाहाबाद बँक
या बँका भारतीय अर्थव्यवस्थेसाठीही महत्त्वाच्या असून त्यांच्या दिवाळखोरीमुळे अर्थव्यवस्थेचे नुकसान होऊ शकते, असे आरबीआयचे मत आहे.