आजच्या काळात जर तुम्हाला शेतीतून भरघोस नफा मिळवायचा असेल तर तुम्हालाही पारंपरिक शेती सोडून एकात्मिक शेती पद्धतीचा अवलंब करावा लागेल. हे असे तंत्र आहे ज्याद्वारे शेतकरी बांधव आपली कमाई वाढवून आपली आर्थिक स्थिती सुधारू शकतात. बिहारमधील एक प्रगतीशील शेतकरी एकात्मिक शेती पद्धतीचा अवलंब करून भात, मत्स्यपालन, मशरूम आणि सफरचंद लागवड करून शेतकऱ्यांना प्रेरित करत आहे..
एकात्मिक शेती प्रणाली म्हणजे काय ?
एकात्मिक शेती प्रणाली म्हणजेच एकात्मिक शेती प्रणाली ही शेतीची एक पद्धत आहे ज्यामध्ये पीक उत्पादनाबरोबरच पशुपालन, कुक्कुटपालन, मधमाशी पालन, रेशीमपालन, मत्स्यपालन, ससेपालन, भाजीपाला शेती, फळपालन, मशरूम शेती यांसारखे इतर सह – व्यवसाय समाविष्ट केले जातात. उत्पादन, कंपोस्ट उत्पादन, सौरऊर्जा निर्मिती आणि बायोगॅस इत्यादी एकाच वेळी होतात. या पद्धतीमध्ये शेतीच्या एका घटकातील अवशेषांचा वापर दुसऱ्या घटकाची उत्पादकता वाढवण्यासाठी केला जातो. उदाहरणार्थ, जनावरांपासून मिळणारे शेण गोबरगॅस, मत्स्यपालन आणि गांडूळ खत तयार करण्यासाठी वापरले जाते.
मशरूमच्या उत्पादनातून दीड ते दोन लाख रुपयांचे उत्पन्न..
पाटणा येथील अनंतपूर गावातील प्रगतीशील शेतकरी एकात्मिक शेती पद्धतीचा अवलंब करून वर्षाला लाखोंचा नफा कमवत आहेत. भाताशिवाय ते मत्स्यपालन, मशरूम आणि सफरचंद शेती करतात. बिहार सरकारच्या कृषी विभागाच्या म्हणण्यानुसार, त्यांना मशरूमच्या लागवडीतून 4 महिन्यांत 1.5 ते 2 लाख रुपये मिळतात. मशरूम उत्पादनासाठी 50 हजार रुपये खर्च येतो, असे ते सांगतात..
6 महिन्यांत एका तलावातून ₹ 4-5 लाख नफा..
याशिवाय प्रगतीशील शेतकरी तलावातील मत्स्यशेतीतून 6 महिन्यांत 4 ते 5 लाख रुपये कमावतो. त्याला एकूण तीन तलाव आहेत. म्हणजेच मत्स्यपालनातून त्यांना वर्षाला 12 ते 15 लाख रुपयांची कमाई करतात.